Kanuni defter tutmak zorunda olanlar, ticari islemlere ait kayıtlarının tutulmasında
durumlarına uygun olan asagıdaki iki kayıt yönteminden birisini seçerler. Bunlar;

-Tek taraflı (basit) kayıt yöntemi

-Çift taraflı(muzaaf) kayıt yöntemi

     İşletmeler tek taraflı kayıt sisteminde gider veya gelir ile ilgilenirler. Gider veya Gelirin hangi ödeme ve borçlanma araçlarıyla yapıldığını dikkate almazlar. Genellikle küçük işletme sahipleri gelir veya giderlerini anlık olarak görmek isterler. Bu yöntemde buna imkan sağlamaktadır.

    Tek taraflı kayıt sistemine İşletme defteri ve Serbest Meslek Kazanç defteri örnek olarak gösterilebilir.
 
     Tek Taraflı Kayıt Sistemi İşletme Defteri:

     
    İşletme defteri gelir ve giderlerin tek taraflı olarak kaydedildiği defterdir. Önceleri işletme defteri elde tutulurdu. Fakat günümüzde teknolojinin ilerlemesiyle birlikte bilgisayarlı muhasebe paket programları geliştirilmiş, artık muhasebe elde tutulmamaktadır. İşletme defteri modülü sayesinde yapılan bir işlem sonuçları yazıcıdan alınmakta ve analiz yapılabilmektedir.

         Çift Taraflı Kayıt Sistemi:
  
   Çift taraflı kayıt yöntemi, tek taraflı kayıt yönteminden farklı olarak bir işlem en az iki hesapta izlenir. Çift taraflı kayıt sistemini 1.sınıf tacirler kullanır.

    Çift taraflı kayıt sisteminde bir kuralımız vardır. Çift taraflı kayıt sisteminde mevcutlarda bir artış olduğu zaman hesaba borç, azalış olduğu zaman hesaba alacak kaydedilir.Örneğin işletmenin kasasındaki para bankaya yatırılmış ise kasada bir azalma olduğu için hesaba alacak, bankadaki mevduatımızda bir artış olduğu için hesaba borç kaydedilir. Yani bankaya para yatırılması çift taraflı bir işlem yaratmıştır. Bir taraftan bu işlem kasayı ilgilendermekte, bir taraftan da bankadaki hesabımızı ilgilendirmektedir.
       Çift taraflı kayıt sisteminde işlemler önce tarih ve sıra numarasına göre YEVMİYE DEFTERİ ne kaydedilir. Buradan da sınıflandırma yapılarak DEFTER-İ KEBİR(BÜYÜK DEFTER) e kayıt yapılır. Ardından MİZAN düzenlenerek yapılan işlemlerin doğruluğu kontrol edilir.

     Bilgisayarlı muhasebe uygularında işlemler yevmiye defterine kaydedilmez. İlk önce işlemler muhasebe fişlerine kaydedilir. Bu fişler
A-Tahsil Fişi      B-Tediye Fişi       C-Mahsup Fişi        D-Açılış Fişi dir.
   
     ÇİFT TARAFLI KAYIT SİSTEMİNİN AŞAMALARI

        İşletme Hesabı Defteri

            İşletme defterinin sol kısmında GİDERLER yer alır. Giderler kısmında dönem başı mal mevcudu ile satın alınan mallar ile ödenen ücret ve diğer giderler(işçi ücreti,elektrk,su,doğal gaz...vs) yer alır.

  ****Gider kısmına borç ve alacaklar kaydedilmez. Ayrıca satın alınan duran varlık bedelleri gider olarak kaydedilmez sadece alınan duran varlıkların KDV si gider olarak yazılabilir.

     Aşağıda işletme defterinin gider kısmı gösterilmektedir.


GİDER                           İŞLETME HESABI DEFTERİ

   İşletme defterinin GELİR kısmında ise satılan mal veya hizmet bedelleri ile bunlara ilişkin hesaplanan KDVler, alınan ücret ve diğer giderler ve dönem sonu stok kaydedilir.

   GELİR                      İŞLETME HESABI DEFTERİ

  ---------------

   İşletme defterinin doldurulması ile ilgili örnek için tıklayın(1)..........>>>>>>>>
   İşletme defterinin doldurulması örneği için tıklayın(2)